Kalkınma Yeniden / Ha Joon Chang ve İlene Grabel

Merhaba dostlar,

Ha-Joon Chang ve İlene Grabel’in “Kalkınma Yeniden” kitabı üzerine değerlendirmelerimi sizlerle paylaşmak istiyorum.

Kitap genel olarak iktisadi terimler içerse de daha fazla okur kitlesine hitap edebilmek için basitleştirilmiş ve mümkün olduğunca az terim kullanılarak kurgulanmış. Kalkınmanın unsurlarını ele alındığı her bölümde tatlı bir terminolojiyle her konuya rahat bir geçiş yapılmış.

Eser neo-liberal görüşlerin tezlerini objektif bir biçimde aktarmakta, daha sonra bu tezlere anti-tez olarak alternatif iktisat politikalarının temelleriyle karşılık vermekte. Özellikle, küreselleşmeyi neo-liberal ekonomi politikalarının eşleniği olarak görülmesinden kurtarmaya çalışmakta; sosyal refahı, gelir dağılımındaki eşitsizliği, yoksulluğu ve temel ihtiyaçların karşılanmasını somut alternatif politikalar ve örnek uygulamalarını önermekte. Ayrıca, demokrasinin daha iyi yerleştiği ülkelerde, Merkez Bankalarının bağımsız olmaması gerektiğini ve halk tarafından seçilmiş siyasi karar vericilerin para politikalarını daha etkin bir şekilde yönetebileceğini bir tez olarak ortaya koyan kitap, siyasi sorumluluğun karar almadaki önemine değiniyor.

Kitap, serbest piyasa işleyişini, Uluslararası Para Fonu ve Dünya Ticaret Örgütü kurullarını ve reçetelerini, başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere kalkınma politikalarında sürdürülebilirliği sağlayamayan ülkelere sunulurken yapılan hataları ve çıkarılması gereken dersleri, son kırk yıllık dönem için ortaya koymakta. Diğer taraftan dış ticaret, sanayi, özelleştirme, fikri mülkiyet hakları, uluslararası özel sermaye hareketleri, yurtiçi ve yurtdışı finansal denetim ve makro-ekonomik politika ve kurumları neo-liberal politikaların yanlış ve eksik yanlarıyla değerlendirmekte. Özellikle iktisat biliminde bir tek doğrunun olmadığını ya da bir ülke üzerinde başarıyla uygulanmış para veya maliye politikalarının her ülkede geçerli olamayabileceğini de kitap bize göstermekte. Bu noktadan hareketle özellikle kalkınma iktisadı açısından her ülkenin kendine özgün koşulları olabileceği, ülkelerin öne çıkan sosyal ve kültürel özelliklerinin yeterince tahlil edilmeden veya ön değerlendirmesinin yapılmadan tavsiye edilen her politikanın uygulanmaması gerektiği görülmekte.

Kitap, politik ekonomi bakımından Batı’nın tek ve homojen olmadığını ABD, Avrupa Birliği ülkelerinin ve İngiltere'nin finans ve reel sektör bakımından farklılaşabildiğini; Latin Amerika ülkelerinden Meksika, Brezilya, Arjantin, Şili ve Kolombiya’nın maruz kaldığı neo-liberal politika akımlarından nasıl negatif yönlü etkilendiğini; Doğu ülkelerinin ise başta Çin, Hindistan, Tayvan ve Malezya olmak üzere korumacı kalkınma politikalarının pozitif etkilerini ortaya koyuyor.

Herkese iyi okumalar....